CYGAŃSKIE ŻYCIE – cygański protest song

 

 XVII FESTIWAL PIOSENKI I KULTURY ROMÓW CIECHOCINEK 2013r.

XVII FESTIWAL PIOSENKI i KULTURY ROMÓW CICHOCINEK 2013r.

wóz cygański - TERNE ROMA

2. Ciechocinek 2013r.        XVII Festiwal Romów

W lipcu 2013r.  miała premierę piosenka pt. Cygańskie życie – prawdopodobnie pierwszy na świecie romski protest song w wykonaniu Bogdana Trojanka wraz ze wspaniałym zespołem Terne Roma. Bogdan, który skomponował piękną muzykę stworzył, wraz ze mną utwór zapadający w pamięci. Do chwili obecnej na You Tube wysłuchało go 13653 osób. Piosenkę można usłyszeć wpisując w przeglądarce Google: berner trojanek lub https://www.google.pl/search?q=berner+trojanek&ie. Alternatywnie www.youtube.com/watch?v=GOSc5aP_scg. Utwór był prezentowany nie tylko przez Terne Roma (na licznych scenach), ale można go było usłyszeć na polsko – słowackim Festiwalu Rozłogi – Rozhlady. Piosenka wraz z autorem tekstu (czyli ze mną) trafiła do Bratysławy, gdzie została bardzo ciepło przyjęta – należy wspomnieć, że na Słowacji mieszka około 100 000 Romów. Efektem mojego pobytu w naddunajskiej stolicy, którą jestem zachwycony, było przetłumaczenie mojego wiersza na słowacki i zamieszczenie tekstu, wraz z poniższym artykułem, w dwóch tamtejszych gazetach. Poniżej możecie państwo zapoznać się ze wspomnianym materiałem oraz skanami gazet.

PRASA SŁOWACKA

Bellaria

Mysz i myśl

ROMSKI PROTEST SONG

Z Januszem Andrzejem Bernerem rozmawia Stanisław Andrzej Średziński
St. A. Ś.: Kiedy w Polsce wymienia się Twoje nazwisko zaraz ktoś dodaje – pierwszy polski Wiking lub łódzki Wiking, a przecież, obok wspaniałej wiedzy na temat historii Skandynawii jesteś uznanym poetą, twórcą tekstów piosenek …
J. A. B.: przez skromność nie potwierdzam i nie zaprzeczam. Istotnie, jeżeli chodzi o wiedzę na temat historii vikingów (wypraw łupieżczych) i Vikingrów (uczestników tych wypraw), jak określił to jeden z łódzkich historyków, posiadam tę wiedzę w jednym … paznokciu. W 2004 r. wraz z profesorem Ryszardem Ignacym Danką reaktywowaliśmy Klub Skandynawski przy Interdyscyplinarnym Zespole Naukowo – Badawczym Międzynarodowej Komunikacji Językowej Uniwersytetu Łódzkiego (Wydział Filologii Klasycznej) . Muszę tutaj nadmienić, że jestem absolwentem Politechniki Łódzkiej (Wydział Samochody i Ciągniki). W 2008r. ukazała się moja pierwsza książka (najprawdopodobniej jedyna na świecie wikińska saga do tego napisana wierszem) „Wikingowie – prawdziwa historia”. Po trzech latach wydałem tomik wierszy „Smaki mojego życia” wraz z płytą o tym samym tytule, gdzie do moich tekstów Marcelina Gładysiak skomponowała muzykę i wyśpiewała moje piosenki. Premiera miała miejsce w Muzeum Miasta Łodzi z udziałem aktorów: Aleksandra jr. Forda, Barbary Korczarowskiej oraz Eugeniusza Korczarowskiego.
St . A. Ś.: Twoje zainteresowania nie ograniczają się tylko do historii i twórczości literackiej. Śledzisz wydarzenia światowe i nie pozostajesz obojętny na przejawy jakiejkolwiek dyskryminacji. Wtedy chwytasz za pióro …
J. A. B.: nie tylko wtedy, zawsze kiedy coś mnie nurtuje chwytam za pióro „wiecznie maczane”, by zaprotestować przeciw przemocy, dyskryminacji i złu. Byłem wychowany, przez rodziców, w duchu tolerancji dla łódzkiej wielokulturowości. Nie miałem w stosunku do innych mniejszości żadnych zastrzeżeń. W 2010 roku francuski prezydent (świadomie nie wspomnę jego nazwiska) ogłosił „krucjatę” anty romską – wygnajmy wszystkich Cyganów z naszego kraju. Czemu??? – mieszkańcy wspólnej zjednoczonej Europy Romowie rumuńscy i bułgarscy są dyskryminowani. Rozumiem, że należy walczyć z patologią żebractwa, ale w stosunku do wszystkich narodowości – Francuzi też zbierają datki. Wtedy powstał mój wiersz Cygańskie życie. Poruszyłem ten temat ponieważ Romowie, podobnie jak Wikingowie, byli podróżnikami, znakomitymi handlowcami oraz rzemieślnikami. W XXI wieku nie mogę „walczyć” z niegodziwościami tego świata mieczem więc moim orężem jest pióro. Postanowiłem, aby mój wiersz usłyszał cały świat- wysłałem go dalej.
St. A. Ś.: W ten sposób nawiązałeś przyjacielskie kontakty z środowiskiem Romów w Polsce. Twój protest song śpiewa znany, nie tylko w naszym kraju Bogdan Trojanek …
J. A. B.: Na mój apel odpowiedział Bogdan Trojanek – założyciel zespołu Terne Roma (Prezes Królewskiej Fundacji Romów Polskich, jedyny na świecie Rom będący kawalerem Orderu Uśmiechu), który zaakceptował mój tekst, skomponował do niego muzykę i … wyśpiewał w lipcu 2013r. Od końca lipca na You Tube było około 1500 wejść.
St. A. Ś.: Czy można liczyć na dalsze wspólne utwory ? A skoro o takiej współpracy mowa, to jak oceniasz zainteresowanie kulturą Romów w Polsce ?
J. A. B.: Oczywiście, że mam w planach powstanie następnych utworów. Obecnie pracuję nad jednym z nich – Cygańska tęsknota, jeżeli Bogdan ją zaakceptuje, to ballada ujrzy światło dzienne jeszcze w tym roku. Uważam, że należy rozpropagowywać kulturę Romów na każdym kroku. Stereotyp Cygana – złodzieja jest błędny, ludzie tego pokroju nie są Romami, albowiem są wykluczani ze swego społeczeństwa. Lubimy kulturę cygańską, piosenki romskie więc spójrzmy również tak samo na Romów, którzy są Europejczykami tak jak my.
St. A. Ś.: Dziękuję bardzo za rozmowę, którą chciałbym uzupełnić Twoim wierszem – tekstem ROMSKIEGO PROTEST SONGU

J. A. B.: CYGAŃSKIE ŻYCIE
Tak bardzo chciałbym w świat wyruszyć z taborami,
pod gołym niebem czerwone wino pić,
śpiewać i tańczyć przy ognisku z Cyganami,
pragnę jak oni wolnym być.

Cyganie tańczą to wiruje ziemia,
kiedy śpiewają to wraz z nimi nuci wiatr,
pieśń piękną niosą: echo oraz drzewa
– hen do księżyca i do gwiazd.

Nie zagra, nie zaśpiewa Cygan na Montmartrze,
bo wypędzono go gdzieś w Karpat cień,
pod więżą Eiffla nie usłyszą paryżanie
żałosnych słów ballady tej.

Ćhave nie zagra więcej już na skrzypkach,
wody Sekwany nie poniosą pieśni tu,
melodii tęsknej nie usłyszą już Francuzi
– nikt nie utuli ich do snu.

Tak bardzo chcę by śpiewać z Cyganami,
w leśnych ostępach źródlaną wodę pić,
wędrować z nimi, gdzieś na kraniec świata
– chcę tak jak oni wolnym być.

Janusz Andrzej Berner
Łódź: 28 października 2010 r. (11.26 a.m.)

RÓMSKY ŽIVOT
Ako rád by som sa s Rómami rozletel
a pod holým nebom červené víno pil,
spieval a tancoval pri ohni cigánskom,
slobodný ako oni žil.

Rómovia tancujú a zem sa točí,
rozvírený vietor vo vlasoch im hniezdi.
Nádhernu pieseň nesú ozeny a stromy,
zhasína deň, mesiac, hviezdy.

Nezahrá, nezaspieva Cigán na Montantre,
tu v Karpatoch svoje Husie naladil.
Pod Eiffelovkou márne stoja Parížania,
nezaspieva im balady.

Mládenec nezahrá na husliach, nezabrnká
je to dávno, co ho vody Seiny čuli.
Už Francúzom nezakvília tóny smutné,
nikto ich vo sne nepritúli.

S Rómami túžim tancovať a spievať
a z lesných Riedel pramenistú vodu piť.
Aj putovať s nimi, hoci na kraj sveta,
sloboný ako oni žiť.

Janusz Andrzej Berner
Z polskiego na słowacki przełożyła – (Z poľštiny prebásnila)
Bohuslava Vargová – Hábovčíková

CYGAŃSKIE ŻYCIE

CYGAŃSKIE ŻYCIE

Tak bardzo chciałbym w świat wyruszyć z taborami,
pod gołym niebem czerwone wino pić,
śpiewać i tańczyć przy ognisku z Cyganami,
pragnę jak oni wolnym być.

Cyganie tańczą to wiruje ziemia,
kiedy śpiewają to wraz z nimi nuci wiatr,
pieśń piękną niosą: echo oraz drzewa
– hen do księżyca i do gwiazd.

Nie zagra, nie zaśpiewa Cygan na Montmartrze,
bo wypędzono go gdzieś w Karpat cień,
pod więżą Eiffla nie usłyszą paryżanie
żałosnych słów ballady tej.

Ćhave nie zagra więcej już na skrzypkach,
wody Sekwany nie poniosą pieśni tu,
melodii tęsknej nie usłyszą już Francuzi
– nikt nie utuli ich do snu.

Tak bardzo chcę by śpiewać z Cyganami,
w leśnych ostępach źródlaną wodę pić,
wędrować z nimi, gdzieś na kraniec świata
– chcę tak jak oni wolnym być.

Janusz Andrzej Berner
Łódź: 28 października 2010 r. (11.26 a.m.)

RÓMSKY ŽIVOT

Ako rád by som sa s Rómami rozletel
a pod holým nebom červené víno pil,
spieval a tancoval pri ohni cigánskom,
slobodný ako oni žil.

Rómovia tancujú a zem sa točí,
rozvírený vietor vo vlasoch im hniezdi.
Nádhernu pieseň nesú ozeny a stromy,
zhasína deň, mesiac, hviezdy.

Nezahrá, nezaspieva Cigán na Montantre,
tu v Karpatoch svoje Husie naladil.
Pod Eiffelovkou márne stoja Parížania,
nezaspieva im balady.

Mládenec nezahrá na husliach, nezabrnká
je to dávno, co ho vody Seiny čuli.
Už Francúzom nezakvília tóny smutné,
nikto ich vo sne nepritúli.

S Rómami túžim tancovať a spievať
a z lesných Riedel pramenistú vodu piť.
Aj putovať s nimi, hoci na kraj sveta,
sloboný ako oni žiť.

Janusz Andrzej Berner

Z poľštiny prebásnila Bohuslava Vargová – Hábovčíková